Summary available in Dutch only

SP

3 zetels per 2026-11-08 (bron)

Samenvatting door de redactie van Rijksbegroting Dashboard. Geen officiële tekst van de partij. Laatst gecontroleerd: 2026-11-08.

Kernpunten

Kernpunten: één punt per vast onderwerp, gelijk voor alle partijen.

Belastingen: de partij wil de inkomstenbelasting en de btw op basisproducten verlagen, de belasting op inkomen uit kapitaal verhogen naar het niveau van de inkomstenbelasting en een miljonairsbelasting invoeren voor vermogens boven 5 miljoen euro. “We verlagen de inkomstenbelasting fors zodat je meer overhoudt van het geld dat jij verdient.” (p. 6–7)
Zorg: de partij wil het eigen risico afschaffen en de zorgpremie inkomensafhankelijk maken. (p. 6)
Sociale zekerheid: de partij wil uitkeringen laten meestijgen met de verhoging van het minimumloon, de bijstand op een menswaardig niveau brengen en daarmee ook de AOW verhogen; wie deels of volledig kan werken, krijgt volgens de partij werk gegarandeerd met een basisbaan met volwaardig loon. (p. 6)
Defensie: de partij is tegen de nieuwe NAVO-norm van 5% voor defensie-uitgaven, die zij de Trump-norm noemt, en wil een krijgsmacht die het eigen grondgebied kan verdedigen en op basis van een VN-mandaat bondgenoten kan verdedigen en vredestaken kan uitvoeren. (p. 22)
Klimaat/energie: de partij wil de klimaatcrisis aanpakken met gezamenlijk georganiseerde en gefinancierde maatregelen, zoals zonnepanelen op alle geschikte daken, het verduurzamen van woningen, circulair grondstoffengebruik en schonere productie. (p. 6)
Migratie: de partij wil het totale netto migratiesaldo verlagen tot circa 40 duizend per jaar en daarvoor arbeids-, kennis- en studiemigratie terugbrengen; mensen die vluchten voor oorlog en geweld blijft zij naar eigen zeggen menswaardig opvangen. (p. 26)
Wonen: de partij wil met een Nationaal Woonfonds één miljoen extra huurwoningen beschikbaar maken via nieuwbouw, het ombouwen van leegstaande panden en het terugkopen van te dure huurwoningen. (p. 6)
Onderwijs: de partij wil eerst het lesgeld voor mbo-studenten schrappen en daarna ook studeren aan hogescholen en universiteiten gratis maken; het leenstelsel wil zij definitief afschaffen en de rente op studieleningen permanent op 0 procent zetten. (p. 32)

Begroting

Niet door het CPB doorgerekend; bedragen zijn die van de partij zelf.

Uitgaven

Een Nationaal Woonfonds dat 30 miljard euro investeert in volkshuisvesting, bovenop de al bestaande investeringen. (p. 8)
Afschaffing van het eigen risico en een nationaal zorgfonds met ook de tandarts, de fysiotherapeut en de ggz; de zorgpremies worden inkomensafhankelijk, waardoor mensen met een laag en middeninkomen volgens de partij geen zorgtoeslag meer hoeven aan te vragen. (p. 13)
Verhoging van het minimumloon naar 18 euro per uur; WIA, Wajong, bijstand en AOW stijgen mee. (p. 19)
Verlaging van de AOW-leeftijd naar 65 jaar; de regeling voor zware beroepen blijft en wordt versterkt, zodat mensen kunnen stoppen na 40 jaar werken. (p. 19)
Kwijtschelding van 3 miljard euro aan problematische schulden. (p. 20)
Een nieuwe en hogere Wajong-uitkering, recht op een WIA-uitkering vanaf 15 procent arbeidsongeschiktheid en investeringen in werkontwikkelbedrijven voor minimaal 40 duizend extra banen. (p. 20)
Gratis kinderopvang. (p. 17)
Na de geboorte van een kind worden de eerste drie maanden volledig doorbetaald en krijgen ouders samen 12 maanden ouderschapsverlof met gedeeltelijke doorbetaling (ondergrens 100% van het minimumloon); betaald zorgverlof voor werkende mantelzorgers en een wettelijk rouwverlof van twee weken. (p. 19)
Afschaffing van de eigen bijdrage voor de zorg die gemeenten bieden aan ouderen, mensen met een beperking en mantelzorgers, en van de eigen bijdrage voor kraamzorg; een gemeentelijk basispakket voor huishoudelijke hulp, begeleiding, dagbesteding en respijtzorg; de specialistische jeugdzorg wordt weer landelijk gefinancierd. (p. 12–13)
Het tweede ziektejaar bij kleine werkgevers wordt gezamenlijk betaald uit premiegeld via het UWV. (p. 18)
Gratis ontbijt en lunch op alle basisscholen; de vrijwillige ouderbijdrage wordt afgeschaft en scholen krijgen daarvoor een bedrag van de overheid. (p. 31)
Een hogere basisbeurs, een ruimhartige compensatie voor de generatie van het leenstelsel, 0 procent rente op studieleningen en gratis mbo, hbo en universiteit. (p. 32)
Openbaar vervoer 25 procent goedkoper als opmaat naar gratis openbaar vervoer; stads- en streekvervoer meteen gratis voor ouderen (65+), kinderen (12-), scholieren en mensen met een beperking. (p. 41)
Minstens 0,7 procent van het BNI naar ontwikkelingssamenwerking. (p. 24)
Een sportpas met een budget van 240 euro per jaar voor kinderen en jongeren tot 23 jaar. (p. 36)
Een Nationaal Isolatie Programma voor 1,5 miljoen slecht geïsoleerde huur- en koopwoningen voor 2030. (p. 37)
Gemeenten krijgen weer voldoende geld om te investeren in voorzieningen; een einde aan de tekorten in onder meer jeugdzorg en maatschappelijke ondersteuning. (p. 50)

Bezuinigingen

De partij gaat niet akkoord met tientallen miljarden aan uitgaven per jaar aan wat zij de Trump-norm van vijf procent voor defensie-uitgaven noemt. “We geven geld uit daar waar het nodig is en bijdraagt aan een sterkere economie, daarom gaan we niet akkoord met tientallen miljarden onproductieve uitgaven per jaar aan de Trump-norm van vijf procent voor defensie-uitgaven.” (p. 58)
Volgens de partij gaan tientallen miljarden belastinggeld naar subsidies en belastingvoordelen voor grote en vervuilende bedrijven en miljonairs en miljardairs; door overheidsbeleid te stroomlijnen wil zij dat elke uitgegeven euro zorgt voor verbetering. (p. 58)
Fossiele subsidies stoppen zo snel mogelijk; het bespaarde geld gaat onder meer naar een lagere energierekening. (p. 37)
Geen gemeenschapsgeld meer voor grootschalige ondergrondse opslag van CO₂. (p. 38)
Minder afhankelijkheid van dure consultants en adviseurs; de Roemernorm wordt gehandhaafd en aangescherpt. (p. 49)
Afschaffing van de wachtgeldregeling; Kamerleden krijgen aan het einde van hun werk in de Kamer recht op WW; ook te ruime vergoedingen voor reizen, verblijf en onkosten worden afgeschaft. (p. 50–51)
Stoppen met wat de partij geldverspilling door rigide controles van uitkeringsgerechtigden noemt; meer controle op de financiële wereld en de hoogste vermogens. (p. 49)
Het toeslagenstelsel wordt volgens de partij overbodig door alle inkomens te verhogen en publieke taken weer publiek te organiseren. (p. 19)

Lasten

Verlaging van de inkomstenbelasting en van de btw op basisproducten. (p. 6)
De belasting op inkomen uit kapitaal gaat naar het niveau van de inkomstenbelasting. (p. 6–7)
Een belasting van vijf procent op de vermogens van de rijkste 0,3 procent miljonairs en miljardairs, met de eerste vijf miljoen euro vrijgesteld; volgens de partij meer dan twaalf miljard euro per jaar. Een vertrekbelasting moet voorkomen dat vermogens naar belastingparadijzen verdwijnen. (p. 58)
Een vermogensplafond: vermogen boven 50 miljoen euro wordt ingezet voor onder meer onderwijs, onderzoek, infrastructuur, zorg en politie. (p. 58)
De winstbelasting gaat naar ten minste het niveau van de inkomstenbelasting; geheime afspraken met multinationals en hun belastingkortingen worden afgeschaft. (p. 58)
Erfbelasting: erfenissen voor kinderen tot honderdduizend euro belastingvrij, tussen honderd- en vijfhonderdduizend euro het tarief van de inkomstenbelasting (37,5%), daarboven zwaarder belast; met de opbrengst wil de partij de loonbelasting verlagen. (p. 59)
Een kleine belasting op financiële transacties (Tobin-taks); de partij steunt het Europese voorstel voor een Financial Transaction Tax. (p. 59)
Gaten in de belastingwetgeving dichten; steun voor een mondiale minimumbelasting voor miljonairs en miljardairs en een minimumbelasting voor bedrijfswinsten. (p. 59)
De hypotheekrenteaftrek boven 600 duizend euro wordt direct versneld afgebouwd, volgens de partij goed voor 5 tot 6 miljard euro per jaar; op termijn wil de partij de hele aftrek stapsgewijs afbouwen. (p. 10)
Grondeigenaren die grond vasthouden om winst te maken en leegstaande panden worden zwaarder belast; beleggers betalen meer overdrachtsbelasting vanaf hun tweede huis. (p. 10)
Afschaffing van de winstbelasting en de ATAD-heffing voor woonverenigingen. (p. 8)
Geen btw meer op gezonde producten volgens de Schijf van Vijf. (p. 14)
Geen btw op sportschoolabonnementen. (p. 15)
Afschaffing van de belastingvoordelen voor expats. (p. 27)
Lagere energiebelasting voor huishoudens en kleine bedrijven, hogere voor grootverbruikers; alleen de top 10 procent hoogste inkomens betaalt volgens de partij iets meer. (p. 37)
Een kerosinebelasting; veelvliegers dragen extra bij, wie één keer per jaar vliegt betaalt geen extra vliegtaks. (p. 42)
Extra heffingen voor Shell en Exxon voor de afhandeling, versterking en verduurzaming in Groningen. (p. 39)
Een toxiciteitsbelasting en een progressief tarief voor industriële grootverbruikers van drinkwater. (p. 43)
De partij pleit voor verlaging van het btw-tarief op dierenartszorg van 21 procent naar 9 procent. (p. 47)

Tekort en schuld

De 30 miljard euro voor het Nationaal Woonfonds wil de partij financieren door de staatsschuld iets te laten oplopen; zij wijst erop dat Nederland de laagste staatsschuld in 50 jaar heeft. “Dit komt bovenop de al bestaande investeringen en dit doen we door de staatsschuld iets op te laten lopen.” (p. 8)
De partij is tegen gemeenschappelijke Europese schulden en wil dat de Europese Commissie democratisch vastgestelde begrotingen niet zomaar meer kan afkeuren op basis van het stabiliteits- en groeipact. (p. 25)
De partij wil de sterkste schouders de zwaarste lasten laten dragen en geldverspilling bij de overheid aanpakken, zonder zich over te geven aan wat zij de neoliberale staatsschuld- en bezuinigingsobsessie van andere partijen noemt. “Zonder ons over te geven aan de neoliberale staatsschuld- en bezuinigingsobsessie van andere partijen.” (p. 58)

Per hoofdstuk

Ons plan voor solidariteit en tegen ongelijkheid

De partij wil de prijzen van basisproducten, zoals gezond eten, medicijnen, energie en internet, controleren, reguleren en blokkeren: in samenwerking met de verkopers als het kan, met regulering als het moet. (p. 6)
De sociale grondrechten uit de Grondwet, zoals het recht op een woning, op zorg en op bestaanszekerheid, worden volgens de partij juridisch afdwingbaar, en de overheid krijgt de taak die rechten te garanderen. (p. 6)
De partij wil een vermogensplafond invoeren: de allerrijksten moeten hun vermogen boven de 50 miljoen euro verplicht gebruiken om economie en samenleving te versterken; voor wie met dat vermogen vertrekt, komt er een vertrekbelasting. (p. 7)

Welvaart begint met wonen

De partij wil één miljoen extra betaalbare huurwoningen met een maximale huur van 800 euro, via nieuwbouw, het ombouwen van leegstaande panden, splitsen, optoppen, het terugkopen van te dure huurwoningen en het voorkomen van sloop. (p. 8)
De partij wil de huren bevriezen en het puntensysteem aanpassen, zodat dat weer gaat over de kwaliteit van de woning en niet over schommelingen in de WOZ-waarde. (p. 8)
De hypotheekrenteaftrek wil de partij de komende vier jaar garanderen voor woningen tot 600 duizend euro en daarboven direct versneld afbouwen; dat maakt volgens de partij jaarlijks 5 tot 6 miljard euro vrij voor betaalbare huurwoningen, wooncoöperaties en huisvesting voor starters. Op termijn wil zij de aftrek stapsgewijs helemaal afbouwen. (p. 10)

Gezondheid boven winst

De partij wil de zorg weer publiek organiseren: stoppen met aanbestedingen, budgetplafonds en winstuitkering in de zorg verbieden, en zorgbestuurders en -verleners nooit meer laten verdienen dan de minister-president. (p. 12)
Er komt volgens de partij een nationaal zorgfonds, met daarin ook de tandarts, de fysiotherapeut en de ggz, dat de commerciële zorgverzekeraars vervangt; het eigen risico gaat eraf en de zorgpremies worden inkomensafhankelijk, waardoor volgens de partij 80 procent van Nederland erop vooruitgaat. (p. 13)

Investeren in een moderne sterke economie

De partij wil een investeringskabinet dat investeert in cruciale infrastructuur, volkshuisvesting, onderwijs en innovatie, onder andere via de rijksbegroting, een Nationale Investeringsbank en een Investeringsfonds voor Vooruitgang. (p. 16)
De partij wil een vierdaagse werkweek invoeren waarbij het salaris gelijk blijft, en de kinderopvang gratis maken. (p. 17)

Voor werk dat loont

De partij wil het minimumloon direct verhogen naar 18 euro per uur, met een wettelijke ondergrens van 60 procent van het mediane loon van voltijds werkenden. (p. 19)
Uitkeringen die aan het minimumloon gekoppeld zijn, zoals WIA, Wajong, bijstand en AOW, stijgen volgens de partij mee met de verhoging van het minimumloon; de WW-duur wil de partij niet verkorten. (p. 19)
De partij wil de AOW-leeftijd verlagen naar 65 jaar, de AOW één-op-één laten meestijgen met het minimumloon en de nieuwe pensioenwet zoveel mogelijk terugdraaien. “Daarom draaien we de casinopensioenwet zoveel mogelijk terug.” (p. 19)
De partij wil 3 miljard euro aan problematische schulden van mensen kwijtschelden en een landelijk aanvalsplan om schulden te voorkomen en te bestrijden. (p. 20)
Werknemers krijgen volgens de partij een wettelijk recht op een deel van de winst, kiezen in bedrijven met meer dan honderd werknemers de helft van de raad van commissarissen en krijgen een gouden aandeel met een beslissende stem bij sluiting, verplaatsing en fusies; de beloning van alle bestuurders samen mag nooit meer zijn dan tien keer die van de laagstbetaalde werknemer. (p. 20–21)

Internationale inzet op vrede

De partij wil werken aan een Europese veiligheidsarchitectuur waarvan het Europese deel van de NAVO onderdeel wordt, zodat de NAVO kan worden opgeheven; tot die er is, moet de NAVO zich volgens de partij richten op het verdedigen van het eigen grondgebied van de bondgenoten. De partij vindt invoering van de dienstplicht onnodig. (p. 22)
De partij wil de Israëlische regering onder druk zetten met een volledig wapenembargo, opschorting van het EU-associatieakkoord met Israël, een algeheel handelsboycot (met uitzondering van onder meer humanitaire hulp, medicijnen en voedsel) en het opschorten van het belastingverdrag met Israël. “Het steunen van de Israëlische regering en het wegkijken van misdaden en genocide moet nu stoppen.” (p. 23)

Eerlijke migratie, succesvolle integratie

Het migratiesaldo ligt volgens de partij nu op meer dan 100 duizend per jaar; zij streeft naar 40 duizend en wil daarvoor arbeids-, kennis- en studiemigratie terugdringen, terwijl mensen die vluchten voor oorlog en geweld (nu gemiddeld 18.917 per jaar) opgevangen blijven worden. (p. 26)
De partij wil werkvergunningen invoeren voor arbeidsmigranten, met een maximum op basis van de capaciteit van de arbeidsinspectie; werkgevers of bemiddelaars betalen huisvesting en zorgverzekering zolang de arbeidsmigrant in Nederland verblijft. “De SP vindt arbeidsmigratie een vorm van moderne slavernij.” (p. 26)

Het fundament van onderwijs, cultuur en wetenschap

De partij wil de lumpsumfinanciering afschaffen, zodat de overheid weer rechtstreeks investeert in personeel, materiaal en huisvesting, en heeft als doel binnen enkele jaren maximaal 21 leerlingen per klas in het basis- en voortgezet onderwijs. (p. 30)
De partij wil een algemene acceptatieplicht voor scholen, een begin maken met de modernisering van artikel 23 van de Grondwet en privéscholen afschaffen. (p. 31–32)

Onze jongeren, onze toekomst!

De partij wil jongeren vanaf 16 jaar laten stemmen en het minimumjeugdloon vanaf 18 jaar afschaffen; vanaf 15 jaar moet je volgens de partij ten minste 75 procent van het minimumloon verdienen. (p. 35)

Een sociale klimaatrevolutie

De partij wil de energievoorzieningen nationaliseren, zodat energiebedrijven weer in publieke of lokale handen komen, en de drie grote private warmtebedrijven (Eneco, Vattenfall en Ennatuurlijk) overnemen en omvormen tot vier publieke, regionale warmtebedrijven. (p. 37)
De partij wil geen kernenergie en een stop op olie- en gasprojecten, en de huidige olie- en gasproductie zo snel mogelijk afbouwen; zij wil investeren in windparken op zee, zonnepanelen op alle geschikte daken, aardwarmte en groene waterstof. (p. 39)

Bereikbaar en schoon Nederland

De partij wil dat het openbaar vervoer zo snel mogelijk vrije toegang biedt; in opmaat daarnaartoe gaan de prijzen met 25 procent omlaag, komt er een goedkoop maandabonnement en wordt stads- en streekvervoer meteen gratis voor ouderen (65+), kinderen (12-), scholieren en mensen met een beperking. (p. 41)
De partij wil privéjets verbieden, een kerosinebelasting invoeren, nachtvluchten per direct stopzetten en Lelystad Airport gesloten houden. (p. 42)

Onze toekomst in balans met natuur

De partij wil de maximumgrens verlagen van twee naar 1,5 grootvee-eenheid per hectare, kunstmest en landbouwgif afbouwen en de bio-industrie afschaffen. (p. 46–47)

Vertrouwen herstellen in overheid en democratie

De partij wil een bindend correctief referendum op nationaal, provinciaal en lokaal niveau en het verbod voor rechters om wetten aan de Grondwet te toetsen afschaffen. (p. 50)
De partij wil dat Nederland zo snel als mogelijk een republiek wordt; zolang er een koningshuis is, heeft dat alleen een ceremoniële functie en betalen de leden belasting over hun inkomen, erfenis en vermogen. (p. 51)

Een rechtvaardig en veilig land

De partij wil investeren in meer politiebureaus en wijkagenten, meer capaciteit bij politie, Openbaar Ministerie en rechtspraak, en boetes afhankelijk maken van het inkomen en vermogen van de overtreder. (p. 52)

Democratie ook digitaal

De partij wil als eerste stappen een wettelijk verbod op gepersonaliseerde advertenties, advertentieveilingen en grootschalige dataverzameling en -handel, en wil sociale media verbieden voor kinderen onder de vijftien jaar. (p. 55)

Gezonde samenleving, gezonde financiën

De partij zet in op alternatieven voor de modellen van het CPB, die zij neoliberaal noemt, en op alternatieve rekenbureaus die kijken naar de economische, financiële en maatschappelijke gevolgen van beleid. “Daarom zetten wij in op alternatieven voor de neoliberale modellen van het CPB en alternatieve rekenbureaus die met een kritische blik kijken naar economische, financiële en maatschappelijke gevolgen van beleid.” (p. 58)
De partij wil de vermogens van de rijkste 0,3 procent miljonairs en miljardairs belasten tegen een tarief van vijf procent, waarbij de eerste vijf miljoen euro vermogen is vrijgesteld; dat levert volgens de partij meer dan twaalf miljard euro per jaar op. (p. 58)
De partij wil de winstbelasting verhogen naar ten minste het niveau van de inkomstenbelasting, geheime afspraken tussen multinationals en de belastingdienst en hun belastingkortingen afschaffen, en de rekening van kwantitatieve verruiming leggen bij de bedrijven en miljonairs die daarvan hebben geprofiteerd. (p. 58)
Erfenissen voor kinderen tot honderdduizend euro wil de partij belastingvrij maken; voor erfenissen tussen de honderd- en vijfhonderdduizend euro wordt het tarief gelijk aan de inkomstenbelasting (37,5%) en erfenissen boven een half miljoen worden zwaarder belast. (p. 59)

Bronnen

SP, SUPERSOCIAAL, verkiezingsprogramma Tweede Kamerverkiezingen 29 oktober 2025 (archiefkopie DNPP) (geraadpleegd 2026-11-08)
SP, verkiezingsprogramma op de partijsite (geraadpleegd 2026-11-08)
Parlement.com, De huidige Tweede Kamer (geraadpleegd 2026-11-08)

Paginanummers volgens de PDF-pagina van de archiefkopie.