PRO
20 zetels per 2026-11-08 (bron)
Samenvatting door de redactie van Rijksbegroting Dashboard. Geen officiële tekst van de partij. Laatst gecontroleerd: 2026-11-08.
De fractie PRO is in 2025 gekozen op het verkiezingsprogramma van GroenLinks-PvdA. Hieronder staat dat programma.
Kernpunten
Kernpunten volgens de eigen samenvatting van het programma.
- Belofte 1, meer huizen om in te wonen: GroenLinks-PvdA wil investeren in woningbouw en noemt wonen een recht. “Wonen is een recht, geen verdienmodel voor speculanten.” (p. 12)
- Belofte 2, samen strijden voor een groene toekomst: de partij wil de klimaatcrisis aanpakken, koers zetten naar een gezonde natuur en meer schone energie, en vervuilers aanpakken. (p. 12)
- Belofte 3, een inkomen waarmee je vooruitkomt: de partij wil een goed loon en fijne werkomstandigheden en wil dat grote vermogens eerlijk bijdragen. (p. 13)
- Belofte 4, leiderschap dat Nederland beschermt: de partij wil een sterke krijgsmacht en een land dat met diplomatie en ontwikkelingssamenwerking verbonden is met Europa en de wereld. (p. 13)
- Belofte 5, de basis op orde, een land dat werkt voor iedereen: volgens de partij is de werkdruk van wie de basis mogelijk maakt te hoog en hun inkomen te laag, en wil ze de basis weer op orde maken. (p. 13)
Begroting
Doorrekening CPB, Keuzes in Kaart 2027-2030 (oktober 2025)
| EMU-saldo | 0,2 |
|---|---|
| ... waarvan initieel effect | -0,1 |
| ... waarvan doorwerkingseffect | 0,4 |
| EMU-schuld | -1,6 |
Effect in procenten bbp zoals gepubliceerd door het CPB. Bij het EMU-saldo is een plus een verbetering van het saldo; bij de EMU-schuld betekent een plus een hogere schuld.
| Sociale zekerheid | -4,7 |
|---|---|
| Zorg | 1,9 |
| Openbaar bestuur | 1,2 |
| Onderwijs | 3 |
| Overdrachten bedrijven | 1,1 |
| Internat. samenwerking | 1,5 |
| Veiligheid | 0,2 |
| Bereikbaarheid | 3,6 |
| Defensie (a) | 6,3 |
| Klimaat en milieu (b) | 0,7 |
| Overig (b) | 0,2 |
| Totaal uitgaven | 15 |
Bedragen in miljarden euro zoals gepubliceerd door het CPB in deze tabel. Bij uitgaven betekent een plus meer uitgeven; bij lasten betekent een plus hogere lasten.
| ... waarvan gezinnen | -13,8 |
|---|---|
| ... waarvan bedrijven | 23,7 |
| ... waarvan buitenland | 3,2 |
| Totaal | 13,2 |
Bedragen in miljarden euro zoals gepubliceerd door het CPB in deze tabel. Bij uitgaven betekent een plus meer uitgeven; bij lasten betekent een plus hogere lasten.
Grootste maatregelen volgens het CPB
Maatregelen met een effect van 2 miljard euro of meer in 2030, plus maatregelen zonder bedrag, zoals gepubliceerd door het CPB.
Effect op het EMU-saldo in 2030 zoals gepubliceerd door het CPB: een plus verbetert het saldo (bij uitgaven een bezuiniging, bij lasten een lastenverzwaring). Uitzondering: bij maatregelen met een direct effect op de EMU-schuld verlaagt een plus de schuld; die maatregelen raken het saldo niet.
- GL-PvdA_101 Hervorming kinderopvang (uitgaven; effect 2030: -2,6 mld euro)
- GL-PvdA_102_a Wml verhogen met 5,7% (uitgaven; effect 2030: -5,3 mld euro)
- GL-PvdA_103 Afschaffen kinderbijslag (uitgaven; effect 2030: 4,7 mld euro)
- GL-PvdA_104 Afschaffen kindgebonden budget (uitgaven; effect 2030: 4,5 mld euro)
- GL-PvdA_114 Afschaffen zorgtoeslag (uitgaven; effect 2030: 8,4 mld euro)
- GL-PvdA_149 Intensivering infrastructuur (ov, fiets, recreatie en vaarwegen) (uitgaven; effect 2030: -2 mld euro)
- GL-PvdA_153 Intensivering defensie (uitgaven; effect 2030: -6,3 mld euro)
- GL-PvdA_159 Uitbreiding energiebesparingsplicht (normering; effect 2030: 0 mld euro)
- GL-PvdA_164 Terugdraaien BECCS en brandstoftransitieverplichting (normering; effect 2030: 0 mld euro)
- GL-PvdA_167 Afnameplicht groene waterstof (normering; effect 2030: 0 mld euro)
- GL-PvdA_170 Verruiming maatwerkafspraken naar andere doelen (normering; effect 2030: 0 mld euro)
- GL-PvdA_171 Bijmengverplichting gerecyclede en hernieuwbare plastics (normering; effect 2030: 0 mld euro)
- GL-PvdA_174 Verbod op verbranden recycleerbare materialen (normering; effect 2030: 0 mld euro)
- GL-PvdA_177 Eerste recht van koop stikstofrechten (normering; effect 2030: 0 mld euro)
- GL-PvdA_178 Uitbreiding productierechten naar vleeskalveren, geiten en schapen en afroming (normering; effect 2030: 0 mld euro)
- GL-PvdA_179 Grondgebondenheid per 2032 voor de hele veehouderij (normering; effect 2030: 0 mld euro)
- GL-PvdA_180 Invoeren graslandnorm in combinatie met een melkproductienorm (normering; effect 2030: 0 mld euro)
- GL-PvdA_181 Invoeren minimumnorm weidegang (normering; effect 2030: 0 mld euro)
- GL-PvdA_182 Invoeren maximum ruweiwitgehalte in veevoer (normering; effect 2030: 0 mld euro)
- GL-PvdA_185 Verbod kunstmest en chemische gewasbescherming in bufferzones rond natuurgebieden (normering; effect 2030: 0 mld euro)
- GL-PvdA_187 Uitbreiding voorkeursrecht bij transacties landbouwgrond (normering; effect 2030: 0 mld euro)
- GL-PvdA_188 Verplichting overheden tot extensieve verpachting (normering; effect 2030: 0 mld euro)
- GL-PvdA_189 Verplichting precisielandbouw en mestaanwending (normering; effect 2030: 0 mld euro)
- GL-PvdA_190 Verplichting oud of kruidenrijk grasland en verbod kunstmest op grasland (normering; effect 2030: 0 mld euro)
- GL-PvdA_195 Verbod op chemische gewasbescherming bij lelieteelt (normering; effect 2030: 0 mld euro)
- GL-PvdA_196 Verplichting (hybride) warmtepomp (normering; effect 2030: 0 mld euro)
- GL-PvdA_197 Normering energielabels huurwoningen (normering; effect 2030: 0 mld euro)
- GL-PvdA_198 Verplichting groene daken en zonnepanelen (normering; effect 2030: 0 mld euro)
- GL-PvdA_202 Normering isolatiestandaard huurwoningen (normering; effect 2030: 0 mld euro)
- GL-PvdA_203 Uitfasering lagere energielabels kantoorgebouwen (normering; effect 2030: 0 mld euro)
- GL-PvdA_204 Verplichting waterzijdig inregelen warmte-installaties (normering; effect 2030: 0 mld euro)
- GL-PvdA_207 Invoeren prestatienorm vrachtwagens (normering; effect 2030: 0 mld euro)
- GL-PvdA_208_a Capaciteitslimiet luchthavens (normering; effect 2030: 0 mld euro)
- GL-PvdA_208_b CO2-plafond luchthavens (normering; effect 2030: 0 mld euro)
- GL-PvdA_213 Oprichten investeringsinstelling (uitgaven; direct effect op de EMU-schuld; effect 2030: -6 mld euro)
- GL-PvdA_218 Introduceren vijfschijvenstelsel (lasten; effect 2030: 10,4 mld euro)
- GL-PvdA_219 In twaalf jaar uitfaseren hypotheekrenteaftrek (lasten; effect 2030: 4,2 mld euro)
- GL-PvdA_220_a Verhogen maximumbedrag, afbouwpunt en afbouwpercentage algemene heffingskorting (lasten; effect 2030: -3,1 mld euro)
- GL-PvdA_220_d Introduceren ouderenvoordeel (lasten; effect 2030: -10,3 mld euro)
- GL-PvdA_220_e Afschaffen ouderenkorting (lasten; effect 2030: 5,5 mld euro)
- GL-PvdA_220_f Afschaffen algemene heffingskorting voor AOW-gerechtigden (lasten; effect 2030: 4,7 mld euro)
- GL-PvdA_233 Verlagen aftoppingsgrens pensioenopbouw (lasten; effect 2030: 4,1 mld euro)
- GL-PvdA_234_a Introduceren verzilverbare basiskorting (lasten; effect 2030: -31,4 mld euro)
- GL-PvdA_234_b Introduceren verzilverbare basiskorting (uitgaven; effect 2030: -4 mld euro)
- GL-PvdA_235 Verlagen arbeidskorting (lasten; effect 2030: 10 mld euro)
- GL-PvdA_243 Introduceren vermogensbelasting box 2 en box 3 en ondernemingsvermogen box 1 (lasten; effect 2030: 5,2 mld euro)
- GL-PvdA_252 Uniformeren erf- en schenkbelasting (lasten; effect 2030: 2,9 mld euro)
- GL-PvdA_259 Verhogen tarief vennootschapsbelasting (lasten; effect 2030: 2,5 mld euro)
- GL-PvdA_263_a Invoeren kilometerheffing (opbrengsten en gedragseffecten) (lasten; effect 2030: 7,6 mld euro)
- GL-PvdA_263_d Invoeren kilometerheffing (afschaffen mrb inclusief bijzondere regelingen) (lasten; effect 2030: -7,6 mld euro)
- GL-PvdA_275 Invoeren en afbouwen verhandelbare stikstofemissierechten veehouderij per regio (normering; effect 2030: 0 mld euro)
- GL-PvdA_290 Intensivering Waarborgfonds Sociale Woningbouw (uitgaven; direct effect op de EMU-schuld; effect 2030: -4 mld euro)
- GL-PvdA_291_a Leningen aan corporaties voor woningbouw (overheidsschuld) (uitgaven; direct effect op de EMU-schuld; effect 2030: -6,8 mld euro)
Per hoofdstuk
Volkshuisvesting
- Wil dat er jaarlijks ruim 100.000 woningen bij komen, waarvan 40.000 huurwoningen met een huur tot 900 euro en 40.000 woningen met een huur tot 1200 euro of een koopprijs van maximaal 405.000 euro. (p. 40–41)
- Wil een wettelijke bovengrens aan de toegestane huurstijging en wil dat de lonen harder stijgen dan de huren. (p. 41)
- Wil de hypotheekrenteaftrek stapsgewijs afbouwen en de opbrengsten inzetten voor woningbouw en lastenverlichting. (p. 47)
Klimaat en energie
- Wil dat Nederland in 2040 klimaatneutraal is en streeft naar 65% CO₂-reductie in 2030. (p. 50)
- Wil geen publiek geld voor kerncentrales; de nu daarvoor gereserveerde 14 miljard euro wil de partij gebruiken om huishoudens, bedrijven en boeren te helpen met verduurzamingsmaatregelen. (p. 54)
Natuur en landbouw
- Wil piekbelasters gericht uitkopen, verplaatsen of begeleiden naar een andere vorm van landbouw en is als stok achter de deur bereid tot gedwongen uitkoop. (p. 58)
- Kiest voor grondgebonden en natuurinclusieve landbouw; volgens het programma leidt dat tot een krimp van de veestapel en een einde aan de bio-industrie. (p. 59)
Openbaar vervoer en mobiliteit
- Wil op korte termijn een klimaatticket van 59 euro per maand waarmee iedereen in de daluren onbeperkt met het ov kan reizen; het uiteindelijke doel is gratis ov voor iedereen. (p. 64)
- Wil een CO₂-plafond en een geluidsplafond voor de luchtvaart, stoppen met nachtvluchten en privévluchten verbieden. (p. 66)
Werk, inkomen en economie
- Wil het minimumloon verhogen naar 18 euro per uur en wettelijk vastleggen dat het minimaal 60% van het mediaanloon wordt. (p. 70)
- Wil een Toekomstfonds van 25 miljard euro oprichten voor investeringen in onder meer moderne spoorwegen, wetenschappelijk onderzoek en innovatie en de verduurzaming van de industrie. (p. 76)
- Wil de verkorting van de WW terugdraaien en staat voor een langdurige WW van twee jaar. (p. 81)
Buitenlandse zaken
- Wil de militaire, financiële en humanitaire steun aan Oekraïne voor de gehele kabinetsperiode vastleggen. (p. 89)
- Wil het EU-Israël Associatieakkoord volledig opschorten en direct overgaan tot erkenning van een soevereine Palestijnse staat. (p. 90–91)
Europese zaken
- Wil bij de nieuwe EU-begroting meer ruimte voor investeringen in kennis, innovatie, defensie en infrastructuur en hanteert geen taboes op nieuwe inkomstenbronnen of gemeenschappelijke schulden. (p. 97)
Internationale veiligheid en solidariteit
- Committeert zich aan het verhogen van het defensiebudget naar 3,5% van het bbp. (p. 98)
- Wil de hogere defensie-uitgaven niet betalen met bezuinigingen op de verzorgingsstaat of het klimaatbeleid en voert geen opkomstplicht opnieuw in. (p. 99)
- Wil ten minste 0,7% van het bruto nationaal inkomen aan ontwikkelingssamenwerking besteden, losgekoppeld van het budget voor asielopvang. (p. 101)
Migratie
- Kiest voor actieve sturing op een gemiddeld migratiesaldo van 40.000 tot 60.000 per jaar. (p. 104)
- Wil de belastingkorting voor kennismigranten, de expatregeling, afbouwen. (p. 107)
Justitie en veiligheid
- Wil investeren in meer wijkagenten en in (lokale) opsporing. (p. 114)
- Wil softdrugs legaliseren, MDMA toevoegen aan de lijst van softdrugs en accijns heffen op de verkoop. (p. 115)
Democratie, rechtsstaat en gelijke rechten
- Wil de Tweede Kamer uitbreiden naar 250 zetels. (p. 124)
- Wil het maximumbedrag per gift aan een politieke partij beperken tot 20.000 euro en giften boven 1500 euro openbaar maken. (p. 125)
Onderwijs
- Wil kinderopvang, voorschool, peuterspeelzaal en buitenschoolse opvang een publieke voorziening maken die gratis is voor alle kinderen; de kinderopvangtoeslag verdwijnt. (p. 139)
- Wil het inkomen voor mbo-, hbo- en wo-studenten verhogen. (p. 149)
Gezondheid en zorg
- Wil het eigen risico stapsgewijs afschaffen; het vrijwillig eigen risico verdwijnt helemaal. (p. 153)
- Wil de zorg anders financieren: de rijkste Nederlanders gaan meer betalen, de middenklasse minder, en de zorgpremie kan volgens de partij omlaag. (p. 153)
- Wil een bezoek aan de tandarts of de fysiotherapeut weer vergoeden uit het basispakket. (p. 153)
Ons koninkrijk en onze regio’s
- Wil een eind aan het tweederangs burgerschap van de inwoners van Bonaire, Saba en Sint-Eustatius, onder meer met een fatsoenlijk sociaal minimum op de eilanden. (p. 164)
Media, kunst en cultuur
- Wil de reclamezendtijd op de publieke omroep terugbrengen tot maximaal 5% van de totale zendtijd; de overheid subsidieert het verlies aan inkomsten. (p. 170–171)
Digitalisering
- Wil riskante AI-systemen verbieden, zoals systemen voor realtime-gezichts- of emotieherkenning. (p. 177)
Over geld en sterke schouders
- Wil een trendmatig begrotingsbeleid voeren en voor eenmalige uitdagingen ruimte in de schuld gebruiken. (p. 182)
- Wil een miljonairsbelasting voor de allerrijksten en hogere schijftarieven, zodat mensen met weinig of een gemiddeld inkomen minder belasting betalen en topinkomens meer. (p. 183–184)
- Wil de belasting op grote erfenissen verhogen; gewone erfenissen hoeven niet te worden belast en de vrijstelling voor partners blijft. (p. 184)
Bronnen
- GroenLinks-PvdA, Verkiezingsprogramma 2025 (archiefkopie DNPP) (geraadpleegd 2026-11-08)
- GroenLinks-PvdA, verkiezingsprogramma op de partijsite (geraadpleegd 2026-11-08)
- Parlement.com, De huidige Tweede Kamer (geraadpleegd 2026-11-08)
- CPB, Keuzes in Kaart 2027-2030 (geraadpleegd 2026-11-08)
Paginanummers volgens de PDF-pagina van de archiefkopie.